Boekrecensies van Charles Kuijpers

De campagne van de CPNB Zomerlezen 2026 liep van 10 juni tot en met 8 juli. Het geschenkboekje was “Petit Café du Bonheur” van Ilja Gort. Een erg grappig lichtvoetig verhaal over de Nederlandse Fleur Blom die op reis met platonische vriend Ton in de Provence bij een oud café belandt. De uitspanning blijkt á vendre. Enigszins beneveld door de wijn raken de twee aan de praat met makelaar Deschamps. Ton brengt een laag bod uit dat de volgende dag blijkt te zijn aanvaard. En zo koopt Fleur ongewild het café waarvan de eigenaresse spoorloos is. Ton gaat verder op reis waardoor Fleur alleen voor diverse uitdagingen komt te staan. Met enige hulp slaat zij zich daar doorheen. Het boekje is de opmaat voor de te zelfder tijd verschenen, hier besproken roman “ Grand Café du Malheur ”. Ilja Gort heeft al een flink aantal veelal lichtvoetige romans op zijn naam. Maar liefst twaalf ervan zijn hier besproken. Ik ben een fan van zijn boeken, maar ook van allerlei andere genres, waaronder zware liter...

Begin 2025 was de zestienjarige Quintin de hoofdpersoon in de prachtige roman “ Liften naar de hemel ” van Lex Paleaux. Zijn levensverhaal gaat verder in het op 1 september 2026 verschenen “In het licht van de leugen”. Dit nieuwe boek kan zonder problemen als standalone worden gelezen, maar de voorgeschiedenis maakt het verhaal extra interessant en verklaarbaar. Inmiddels is Quintin 17 jaar. Hij krijgt verkering met Juna, met wie hij een intense relatie krijgt. Tegelijkertijd wordt hij door de louche impresario Rafael ontdekt als zanger. Deze werpt zich op als zijn manager en sleept hem samen met de nogal aparte jongemannen Wart, Jurre en Youssef van hot naar her voor korte optredens of nog minder dan dat. Als Quintin daarvan een filmpje terugziet, vindt hij het helemaal niks. Maar toch gaat hij ermee door. Zijn eigen beleving van de optredens wordt er intussen niet beter op. Quintin verhuist vanuit het hoge noorden naar Hoogland, vlakbij Amersfoort. Hij verblijft daar enige tijd bij...

 Elbert Dijkgraaf is hoogleraar in de Empirische economie van de publieke sector aan de Erasmusuniversiteit Rotterdam. Op 30 juni 2026 verscheen zijn debuutroman en techno-thriller “De trage vorm van een algoritme”. Het is een verhaal over een hoogst actueel thema: de invloed van kunstmatige intelligentie (AI) in het algemeen en op de ontwikkeling van de wetenschap in universiteiten in het bijzonder. Kernthema is de vraag of AI op grote schaal bruikbaar is op de universiteit of juist zoveel mogelijk moet worden gemeden. Als Chat GPT een nieuwe statistische analyse in luttele seconden blijkt te kunnen uitvoeren waar mensen een gigantisch veelvoud van die tijd nodig hebben om hetzelfde te bereiken, stelt de ik-persoon, hoogleraar, de vraag die de titel van het boek wordt. “Ben ik nu de trage vorm van een algoritme?” In de hooglerarenvergadering wordt er door collega’s laatdunkend gedaan over de mening van de verteller (hierna te noemen: V) over de toepasbaarheid van AI in de wete...

Eerder zijn hier “ De dag dat ik mijn naam veranderde ” (2020) en “ Rimpeling ” (2025) van Bibi Dumon Tak besproken. Beide boeken waren zeer goed. Op 3 juli 2026 verscheen haar novelle “Zomer op de gifbelt”. Het is een zeer indringend verhaal over de Volgermeer (polder) ten noorden van Amsterdam. Het is een gebied waar jarenlang enorme hoeveelheden afval werden gestort. Er liggen naast “gewoon” afval vele tienduizenden vaten met zwaar giftige stoffen. Onder meer gaat het om het zgn. 2,4,5-T ofwel trichloorfenoxyazijnzuur, dat in de Vietnamoorlog de basis vormde voor het beruchte ontbladeringsmiddel Agent Orange. Een al even naargeestig bijproduct ervan is dioxine dat op andere plaatsen tot internationale gifschandalen leidde. In de Volgermeer is deze grootste gifbelt van West-Europa afgedekt met een laag folie omdat opruimen te veel geld zou kosten. Een schoolvoorbeeld van wanstaltig overheidsbeleid waarvoor volgende generaties zullen moeten opdraaien. Dumon Tak is in 2025 vele dagen...

Op 11 februari 2026 presenteerde emeritus-hoogleraar Fik Meijer (1942) in het Rijksmuseum voor Oudheden op de van hem bekende bevlogen wijze zijn boek “ Thalassa ”. Het belandde meteen op mijn stapel te lezen boeken, en was door grote drukte pas kortgeleden aan de beurt. En wat was het genieten! Thalassa was bij de oude Grieken de oergodin van de zee. Het woord betekent ook zee. De Middellandse Zee speelde in de oudheid een grote rol bij de Grieken en Romeinen en ook bij andere volkeren in de wijde omtrek. Meijer die na zijn studie begon als leraar Grieks op het Bonaventuralyceum in Leiden, is altijd een adembenemende verteller geweest, dat is mij uit eigen wetenschap sinds halverwege de jaren zestig bekend. Rond de eeuwwisseling werd hij hoogleraar oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Het boek “Thalassa” is het verhaal van zijn afscheidsreis door vele landen aan de Middellandse Zee. Die zou op 10 augustus 2024 beginnen. In het aangrijpende nawoord vertelt Fik dat die...

 De eerste vlog van het jaar 2026 pas op 31 augustus?! Het is echt waar. Beloof ik beterschap? De tijd zal het leren.

Morgen is in onze altijd gezellige maandelijkse Boekenclub in de bibliotheek van Hendrik-Ido-Ambacht het thema “Oude boeken”. Toen ik dat enige tijd geleden vernam, kwamen onmiddellijk de indrukwekkende “Ilias” en “Odyssee” van Homerus bij me op. Dat wordt mijn onderwerp. Daarover nu nadenkend besef ik hoezeer de tijd vliegt. Het is namelijk dit jaar zestig (!) jaar geleden dat ik in de derde klas van het gymnasium onder de bevlogen leiding van toen leraar Grieks Fik Meijer kennismaakte met deze meesterwerken. En die maakten diepe indruk, ook op deze bèta. Fik kon (en kan nog steeds, zie “ Wijn als een Romein ” en “ Thalassa ”) geweldig vertellen, de leerlingen hingen aan zijn   lippen. En hij bracht ons veel bij van het oud-Grieks. Natuurlijk droeg het prachtige verhaal van de “Ilias” over de Trojaanse oorlog daaraan bij. De schaking door Paris, de knappe zoon van koning Priamos van Troje, van de beeldschone Helena vormde de aanleiding tot de veldtocht van een Griekse armada teg...