Bernhard Schlink: De kleindochter

Bernhard Schlink verwierf vele jaren geleden wereldfaam met “De voorlezer”. In 2022 verscheen zijn roman “De kleindochter”. 

Het is een zeer boeiend verhaal rond de Berlijnse boekhandelaar Kaspar Wettner. Diens echtgenote Birgit heeft aspiraties om schrijfster te worden.

“Hoelang was het geleden dat Birgit met het schrijven van haar roman was begonnen? Op een dag stopte ze met werken in de boekwinkel.”

Birgit leeft als alcoholiste en overlijdt op dramatische wijze. Kaspar heeft Birgit leren kennen in de DDR en heeft haar geholpen op ingenieuze wijze  te ontsnappen naar het westen. Na haar dood leest hij het onvoltooide manuscript van haar boek en ontdekt daardoor vele details uit haar jonge jaren.

De twee waren in hun studententijd verliefd geworden. Nog tijdens haar studie blijkt Birgit zwanger te zijn geraakt van een zekere Leo Weise. Ze heeft haar dochter direct na de bevalling afgestaan ter adoptie. In het manuscript bedenkt Birgit veertig jaar later een scenario voor een zoektocht naar haar dochter, doch die wordt ingehaald door haar dood.

Kaspar neemt die taak op zich en vindt na gestructureerd onderzoek Svenja, de dochter van Birgit die hij nooit heeft gekend. Zij woont in de voormalige DDR en is getrouwd met neo-nazi Björn Renger. Deze man heeft niet alleen zeer extremistische denkbeelden, maar is ook een onbehouwen geldwolf. Svenja reageert zeer terughoudend op Kaspar bij zijn eerste bezoek.

Björn en Svenja hebben een dochter genaamd Sigrun. Zij is derhalve de kleindochter van Birgit, en Kaspar is haar (bonus)opa. In ruil voor de uitbetaling van een erfenis waarop Björn recht meent te hebben, staat hij toe dat Sigrun met enige regelmaat bij opa Kaspar gaat logeren. Bij die logeerpartijen doet Kaspar zijn uiterste best om een goede relatie met zijn kleindochter op te bouwen. Hij is dan 71, zij 14. Sigrun raakt sterk geïnteresseerd in muziek en boeken. Er ontstaat een goede en sterke band tussen de twee. Sigrun stort zich op pianospelen en krijgt daarin via Kaspar een pianoleraar.

“Toen kreeg hij de indruk dat het voor haar om meer ging: om een machtsspel. Ze drong hem ook discussies over geschiedenis en politiek op die hij nutteloos vond en liever had vermeden.”

Sigrun is opgegroeid met de denkbeelden van haar vader en heeft daarover felle gesprekken met Kaspar. De laatste vindt dat heel lastig, maar de liefde van Sigrun voor pianospelen en boeken compenseert voor hem veel. Als er ruzie ontstaat met Björn, raakt Sigrun voor Kaspar lange tijd uit beeld.

Na jaren is er weer contact. Sigrun blijkt flink veranderd en blijft een tijdje bij Kaspar wonen. Door een heftig incident in haar vriendengroep raakt ze in gewetensnood en vertrekt plotseling naar een verre bestemming.

Bernhard Schlink heeft een fraaie schrijfstijl. Hij is niet alleen een meesterverteller, maar geeft het verhaal ook een enorme diepgang. De indringende invloed op relaties van menselijke drama’s en onoverbrugbare verschillen in maatschappelijke denkbeelden is op prachtige wijze verweven in het verhaal. De personages zijn uitstekend uitgewerkt, de verschillen tussen de DDR en het westen komen sterk over het voetlicht.

“De kleindochter” is een buitengewoon goed boek en krijgt vijf flonkerende sterren.