Marianne en Theo Hoogstraaten: Vlaag van waanzin

Op 24 september 2025 verscheen “Vlaag van waanzin” van Marianne en Theo Hoogstraaten. Deze historische roman over het slot van het leven van Vincent van Gogh kent als centrale vraag of de schilder wel écht zelfmoord heeft gepleegd. Dat was destijds de officiële lezing die ook thans door het Van Goghmuseum wordt onderschreven.

In de proloog verschijnt een meisje dat zwanger is. De verwekker laat haar meteen vallen als een baksteen. Later blijkt wie zij is en dat ze de nodige pijlen op haar boog heeft. In 1890 meldt Vincent van Gogh zich bij de herberg Auberge Ravoux in Auvers-sur-Oise. Hij verbleef vóór die tijd in Arles waar hij bekende schilderijen maakte. Daar raakt hij verliefd op een prostituee, maar door ruzies met zijn plaatsgenoot, de bekende schilder Paul Gauguin, ziet hij zich genoodzaakt Arles te verlaten.

In de herberg kan Vincent voor een zacht prijsje een kamer huren. Hij is dan na schilder Anton Hirschig de tweede huurder in de uitspanning. De exploitanten van de herberg Gustave en Louise Ravoux bekijken Vincent in eerste instantie terughoudend omdat hij hun dochter Adelinde vraagt voor hem te poseren.

Als de irritante René Secrétan een belastend verhaal over Vincent rondbazuint, loopt de irritatie op. Secrétan zorgt voor vervelende incidenten op het terras van de herberg met een groepje jongeren die zich alles denken te kunnen permitteren. Intussen trekt Van Gogh er dagelijks op uit om te gaan schilderen in de vrije natuur.

Het zwangere meisje uit de proloog gaat, daartoe aangezet en van geld voorzien door de onbekende verwekker, naar Parijs om illegaal abortus te laten plegen door een zgn. engeltjesmaker. Ze bedenkt zich op het laatste moment en komt na beroofd te zijn gewond weer terug naar huis. Louise helpt haar in haar gevecht met de verwekker over financiële ondersteuning.

Op zekere dag komt Vincent terug in de herberg met een ernstige schotwond in zijn buik. Er wordt gefluisterd dat hij zelfmoord wilde plegen, maar Vincent zelf zwijgt in alle talen en wil niet naar het ziekenhuis. De plaatselijke huisarts kan hem niet helpen. Hij wordt liefdevol verzorgd in de herberg, doch sterft in het bijzijn van zijn broer Theo. Deze toont groot respect voor zijn broer.

“Dank u. Erg vriendelijk van u. Ik denk dat ik tot die tijd bij hem wil waken.” Hij kwam direct overeind. “Weet u dat zeker, monsieur? Zou u niet wat rust nemen?” “Nee. Ik kan hem daar onmogelijk alleen laten liggen.“

Omdat zelfmoord in die tijd als een misdaad geldt, is begraven in de gewijde grond van het kerkhof onmogelijk. Theo stelt alles in het werk om zijn broer tóch een fatsoenlijke begrafenis te kunnen geven.

Het echtpaar Hoogstraaten heeft een respectabel oeuvre van thrillers en historische romans. Hun schrijfstijl is gepolijst en weldadig soepel. In heldere taal zonder opsmuk vertellen ze hun verhaal op een zeer boeiende wijze. Zo ook in deze historische roman . De twee hoofdlijnen van het verhaal zijn even divers als mooi ontwikkeld, ze zijn fraai vervlochten. De gebeurtenissen rond het zwangere meisje zijn levensecht en voor die tijd zeer geloofwaardig. Hetzelfde geldt voor het korte stukje uit het leven van Vincent van Gogh. Het is uiterst intrigerend. In een interessant nawoord geven de schrijvers hun eigen antwoord op de centrale vraag over de achtergronden van de dood van Van Gogh.

“Vlaag van waanzin” is een buitengewoon goed boek en krijgt vijf pregnant schilderachtige sterren.