Ilja Gort: Grand Café du Malheur

Ilja Gort behoeft geen nadere introductie. Veel informatie is elders op deze blog te vinden in de bespreking van elf (!) eerdere, zeer lezenswaardige boeken van zijn hand, laatstelijk van “Château Migraine”. Zijn coproductie met emeritus-hoogleraar Fik Meijer “Wijn als een Romein” uit 2022 is zonder meer interessant, én leuk.

“Grand Café du Malheur” verscheen op 10 juni 2026. Het is een spannende roman met de Ilja kenmerkende heerlijke, soms licht absurdistische humor. Fleur Blom heeft in een opwelling om een nieuw leven te beginnen een oud, vervallen café gekocht in Valfleury-en-Provence. De vorige eigenaresse Madeleine is om onduidelijke redenen met de noorderzon vertrokken. Met haar medewerkers Elodie, Lou en Pierre weet Fleur van het café weer een gezellige ontmoetingsplaats voor de dorpsbewoners te maken.

Valfleury heeft markante inwoners. Zij hebben een vastomlijnd dagritueel waarin het café een belangrijke rol speelt. Burgemeester Jean-Claude is een tamelijk louche figuur die zich met bedenkelijke zaakjes bezighoudt. De 84-jarige aimabele Claudette helpt Fleur met het verbeteren van haar taalvaardigheid. De lezer zal diverse aansprekende karakters ontmoeten. En dan zijn er nog de caféhond Gajus en een mysterieuze geheime kelder onder het café. Daarin zou zich volgens geruchten iets bevinden, dat Fleurs positie in de dorpsgemeenschap aanzienlijk zou versterken.

Pierre maakt Fleur wegwijs in de omgeving van het dorp. Bij een uitje komen ze bij een eeuwenoud Romeins aquaduct. En daar steekt Gorts onvervalste humor de kop op.

“Deze stenen hadden meer zomers gezien dan ik ooit zou meemaken. Ze hadden oorlogen overleefd, revoluties, koningen en toeristen met witte sokken.”

Als Fleur even op stap gaat met een plaatselijke charmeur, probeert deze haar de beginselen van het wijnproeven bij te brengen. Daarbij zullen de kijkers van de heerlijke tv-programma’s “Gort over de grens” de volgende passage zeker herkennen.

“Dat bleek te bestaan uit een reeks nogal onsmakelijke handelingen die ik ooit eens op tv had zien voordoen door een nogal morsig ogende Nederlandse wijnboer in Frankrijk. Volgens deze figuur moest je de wijn  “slurpend” proeven en daarna uitspugen en daarbij “moeilijk kijken”. “

Vanuit havenstad Marseille komen louche figuren met criminele bedoelingen rond een esoterisch festival in beeld. Tegelijkertijd verschijnt hoofdinspecteur Alain Flaubert incognito in het dorp. Fleur ontpopt zich tot een sterke vrouw die op bijzondere wijze alle criminele dreigingen weet te pareren. De slotscène is even komisch als “Gortiaans” ongeloofwaardig.

Ilja Gort is op deze blog al vele malen geprezen om zijn beeldende verteltrant en originele humor. Ook “Grand Café du Malheur” staat daar bol van. Op onnavolgbare wijze beschrijft Gort de kenmerkende sfeer en taferelen van een Frans dorpje en brengt hij ook de natuur dichtbij de lezer. De personages in het boek zijn weer uiterst gevarieerd en onderhoudend. Onder de oppervlakte van het verhaal schuilen voor de aandachtige lezer een paar belangrijke thema’s die op een heerlijk luchtige manier zijn verpakt. Het boek staat garant voor een aantal uren leesplezier van de hoogste categorie.

Hoewel enkele serieuze literatuurkenners meewarig doen over zijn  boeken, is de doelgroep van Gort omvangrijk. Lezen is tenslotte (ook) voor je plezier, en dat brengen de boeken van Ilja volop. Het hoeft niet altijd hoogdravend te zijn.

Het wordt wel erg eentonig na alle eerdere hoge waarderingen van de boeken van de wijnboer. Maar ook “Grand Café du Malheur” is een zeer goed boek en verdient vier criminele sterren.