Jan Timman en Hans Böhm: Herinneringen van twee schaakvrienden

Op 15 april 2026 verscheen “Herinneringen van twee schaakvrienden” van Jan Timman en Hans Böhm. Timman mocht dat helaas niet meer meemaken; hij overleed op 18 februari 2026. Het gezamenlijk geschreven boek van bijna 340 bladzijden bestaat grotendeels uit een weergave van vele gesprekken tussen vrienden voor het leven Jan en Hans over hun belevenissen in het schaakleven en daarbuiten. Tijdens die gesprekken was Timman al ernstig ziek.

Deze korte boekbespreking draagt bij uitzondering een strikt persoonlijk stempel van mij. Het is in casu onmogelijk te objectiveren, wat ik als recensent steeds zoveel mogelijk probeer. Als schaker en nagenoeg leeftijdsgenoot (nu bijna 74) van hen heb ik de verrichtingen van beiden vanaf het begin meegemaakt en gevolgd. In mijn jonge jaren heb ik zelfs tweemaal tegen Jan Timman gespeeld in de KNSB-competitie in wedstrijden van Volmac tegen LSG. Hij was toen “pas” internationaal meester en al veel te sterk voor mij.

Timman drong later door tot de absolute wereldtop en kreeg de bijnaam “best of the rest”, de sterkste Russische schakers beheersten toen de schaakwereld. De gesprekken tussen Jan en Hans zijn in het boek opgetekend als een soort een-tweetje. Helaas moet ik zeggen dat het geheel een vrij onsamenhangend verhaal oplevert. Het gaat van de hak op de tak. Voor schakers die het allemaal hebben meegemaakt, brengt het weinig nieuws. En voor anderen lijkt het me nauwelijks interessant.

Hoe anders is dat met de in het boek, opmerkelijk genoeg niet in de inhoudsopgave vermelde, opgenomen tien partijen van Timman en evenzovele eindspelstudies van zijn hand met licht commentaar van GM Erwin ‘l Ami ! Magistraal, een ander woord is niet denkbaar. In die partijen verslaat Timman op schitterende, gepolijste en creatieve wijze diverse absolute wereldtoppers. Ook de toentertijd vrijwel onverslaanbare remisekoning Florin Gheorghiu wordt in een prachtig eindspel gevloerd.

De eindspelstudies tonen de onvoorstelbare rijkdom van het schaakspel en zijn waarlijk extreem boeiend.

De partijen en de eindspelstudies zijn een waardig eerbetoon aan Jan Timman, een van de grootste schakers die ons land heeft gekend. Hij is voor ons onvergetelijk.