Bibi Dumon Tak: Zomer op de gifbelt

Eerder zijn hier “De dag dat ik mijn naam veranderde” (2020) en “Rimpeling” (2025) van Bibi Dumon Tak besproken. Beide boeken waren zeer goed. Op 3 juli 2026 verscheen haar novelle “Zomer op de gifbelt”. Het is een zeer indringend verhaal over de Volgermeer (polder) ten noorden van Amsterdam.

Het is een gebied waar jarenlang enorme hoeveelheden afval werden gestort. Er liggen naast “gewoon” afval vele tienduizenden vaten met zwaar giftige stoffen. Onder meer gaat het om het zgn. 2,4,5-T ofwel trichloorfenoxyazijnzuur, dat in de Vietnamoorlog de basis vormde voor het beruchte ontbladeringsmiddel Agent Orange. Een al even naargeestig bijproduct ervan is dioxine dat op andere plaatsen tot internationale gifschandalen leidde. In de Volgermeer is deze grootste gifbelt van West-Europa afgedekt met een laag folie omdat opruimen te veel geld zou kosten. Een schoolvoorbeeld van wanstaltig overheidsbeleid waarvoor volgende generaties zullen moeten opdraaien.

Dumon Tak is in 2025 vele dagen in het gebied geweest, ter plaatse al schrijvende aan deze novelle op haar laptop. Fraaie beelden van de weelderige fauna (vooral vogels) en flora komen langs. De schrijfster krijgt daarbij allerlei filosofische gedachtes, zoals over het onderhuidse gif in de mens zelf. Ze kwam op de fiets naar de Volgermeer hetgeen haar tot deze fraaie overpeinzing bracht.

“Ik ga zo genieten van de tegenwind op de weg terug naar huis. Want tegenwind is natuurlijk alleen maar tegenwind omdat jij toevallig die kant op moet.”

Naast de prachtige natuur gaat het over de geschiedenis van de stortplaats en de volstrekt laakbare houding van de Gemeente Amsterdam daarin. En nog veel meer, ook de grootscheepse bodemvervuiling door staalslakken, niet alleen in het Amsterdamse Bos, maar in geheel Nederland is ongehoord. De argumenten van de overheid om het gebruik van staalslakken toe te staan en zelfs aan te moedigen zijn werkelijk te schandalig voor woorden. Hoelang gaat het nog duren voordat dit onverantwoordelijke beleid zich tegen de mens keert?

“De grauwe ganzen gaan weer vliegen. Het zijn er duizenden dit keer. Hun gejubel maakt je lichter. Ik neem mijn woorden mee, en ook het kleine beetje ingekapselde gif dat bij tijd en wijle naar buiten lekt. Gif als brandstof om dingen niet altijd zo maar te laten gebeuren. Wat is je grootste angst? Dat je verdwijnt en voor je verdwenen bent alleen maar hebt toegezien, want wie toeziet en niets doet is medeplichtig.”

Bibi Dumon Tak heeft in prachtige stijl een indrukwekkende aanklacht geschreven tegen het wijdverspreide onverantwoordelijke overheidsbeleid dat uiteindelijk leidt tot afbraak van de natuur. De Volgermeer is daarvan een bijzonder voorbeeld: flora en fauna tieren hier welig, maar dat alles vindt plaats op een tijdbom. De vraag is slechts wanneer die afgaat.

“Mensen kunnen zich gewoon niet gedragen. We zijn volkomen mislukt.”

“Zomer op de gifbelt” is daarentegen volkomen gelukt en een zeer goed boekje dat door eenieder zou moeten worden gelezen. Het verdient vier zuivere sterren.