Pauline Slot: Een jaar met Simon

Op 15 januari 2026 verscheen “Een jaar met Simon”. In dit kloeke boek van meer dan vierhonderd pagina’s doet schrijver en taalwetenschapper Pauline Slot verslag van een ambitieus project. Ze vatte het plan op zich een jaar lang te richten op het lezen van het verzamelde werk van Simon Vestdijk (1898-1971), een in vroeger tijden fameuze schrijver die langzamerhand in de vergetelheid is geraakt.

Pauline kocht de complete boekenverzameling op de veilingsite Catawiki en begon vol goede moed te lezen. Ze beschouwde het als een bijzonder soort leeshuwelijk met de schrijver Vestdijk. De intentie te schrijven over haar ervaringen met het gehele oeuvre van de destijds fameuze auteur leidde tot het boek. Het is een niet geringe opgave geweest. Volgens haar telling beslaat het verzamelde werk niet minder dan 13.516 pagina’s. Laconiek zegt zij daarover:

“Dat klinkt als veel, maar over een jaar verspreid is dat maar 37,030136 bladzijden per dag.”

Ook voor iemand die nooit iets van Vestdijk heeft gelezen, klinken diverse titels van zijn boeken bekend. Slot leest en bespreekt ze in chronologische volgorde van het schrijven ervan. Het allereerste boek van Vestdijk is “Kind tussen vier vrouwen”, een omvangrijk verhaal van maar liefst 550 dichtbedrukte bladzijden. Het derde boek “Terug tot Ina Damman”, een bekend klinkende titel, is het eerste van Vestdijk dat werd uitgegeven.

Pauline Slot vertelt in beknopte impressies enkele kenmerken van de 52 boeken die een verre van volledig beeld geven. Dat is ook niet de opzet van het project. Het gaat om haar leesreis die zich afspeelt op diverse feitelijke reizen door Europa, onder meer naar Griekenland, Frankrijk en in belangrijke mate naar haar huis in de Duitse Eifel. In die laatste streek woont ook de bekende schrijver Gerbrand Bakker die een goede vriend van Paukline is geworden.

Over de boeken van Simon Vestdijk vormt Slot vaak een duidelijke mening. Nu eens is ze lyrisch, dan weer diep teleurgesteld. Haar opinie over “De zwarte ruiter” bijvoorbeeld laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

“ ‘Een van mijn eigenschappen is van alles de keerzijde te zien, dus ook de keerzijde in mijzelf te zoeken’, schrijft Vestdijk in een brief. Ja, dat begrijp ik maar al te goed. Toch is één kant van de medaille soms genoeg. En dus zeg ik het maar eens hardop. Om te oefenen. Om te wennen. De zwarte ruiter is een stom boek. Een stom boek.”

Bij het twaalfde boek heeft Slot het even moeilijk, en vraagt zich af waar ze aan is begonnen.

“Ik had voorzien dat ik me weleens zou vervelen, toen ik aan dit project begon, maar dat ik weerzin zou gaan voelen? Nee. ……. Verslinger ik me aan een man die dat niet waard is?”

Gaandeweg ontstaat een haat/liefdeverhouding met het werk van Vestdijk. Slot ontwikkelt een begrijpelijke afkeer van het seksisme dat kennelijk in diverse boeken de kop opsteekt, zoals in “Puriteinen en piraten”.

“Wat moet ik toch beginnen met deze masculiene apekool?”

Over andere boeken steekt Slot breedvoerig de loftrompet. En zo ontstaat een divers én diffuus beeld van het werk van de schrijver Vestdijk. Het gaat van “fantastisch” tot “stoppen met lezen”.

Pauline Slot schrijft soepel en beeldend. Maar het onderwerp van het boek vergt wel erg veel van de lezer, zeker van degene die nooit iets van Vestdijk heeft gelezen. “Een jaar met Simon” is zeker geschikt om lezers nieuwsgierig te maken naar het werk van de bedenker van onder (veel) meer Anton Wachter. En voor liefhebbers van de boeken van Vestdijk is het bijna verplichte literatuur. “Een jaar met Simon” kent daarmee een behoorlijk gemêleerde doelgroep.