Carl Slotboom: De tijd voorbij

Carl Slotboom schreef op verzoek van het Comité Oorlogsmonument Abbekerk “De tijd voorbij”. Daarin vertelt hij over gebeurtenissen in de West-Friese plaatsen Abbekerk, Lambertschaag en omliggende dorpen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zoals in het voorwoord te lezen is, heeft het Comité aan Carl “alle artistieke vrijheid gelaten om historische feiten te gebruiken in dienst van het verhaal en vooral de sfeer en omstandigheden van die periode vast te leggen.” De roman verscheen in april 2025.

De verteller van het verhaal is een man die in Wenen woont. Hij is kort na WO II vanuit zijn geboortedorp in West-Friesland naar Oostenrijk vertrokken. In het heden is hij teruggekomen om herinneringen aan de oude tijd opnieuw te beleven. Op hallucinerende wijze ontmoet hij een jongen die soms met hem mee gaat en af en toe opduikt. Slotboom hanteert de factor tijd daarin op creatieve wijze, waardoor ook de titel van het boek is ontstaan.

“Ze kijkt me wederom van opzij aan. ‘Wat zoekt een mens na zovele jaren in zijn geboortedorp?’ Hier moet ik even over nadenken. De vrouw kijkt me nog altijd aan. ‘Mezelf, denk ik.’ “

Dan gaan we terug naar de oorlogstijd. Een jongen ziet daar een Joods meisje van bijna drie jaar dat zonder haar ouders is ondergedoken bij een plaatselijke familie. Fia is gescheiden van haar ouders die zelf ook zijn  ondergedoken. Het jonge kind geeft te veel risico op ontdekking van de groep onderduikers door de Duitsers. De vader van de jongen zit in het verzet en maakt heftige dingen mee.

Op een gegeven moment stort een vliegtuig van de RAF neer in de omgeving De vlieger, een jonge Pool, komt om het leven. Hij wordt door verzetsmensen begraven.

“Dan laten mannen de kist zakken en verdwijnt Józef Pretkowski naar de diepte. Langzaam, maar definitief. Er vliegt een vogel op. Het slaan van de vleugels scheurt de stilte meedogenloos aan flarden.”

De verteller vindt Fia in het heden terug in de buurt van Abbekerk na een gesprek met een gast van het hotel waar hij verblijft. Dan wordt duidelijk welke vreselijke gebeurtenissen uit de oorlog hem tot zijn bezoek aan Abbekerk hebben gebracht.

Carl Slotboom is een begaafde schrijver. Eerder zijn hier zijn prachtige romans “Bevroren tijd” (2022; 4*) en “Weer net als eerst” (2023; 5*) besproken. Zijn schrijfstijl is helder en duidelijk, met veel oog voor detail. In “De tijd voorbij” zijn vele zinnen even kernachtig als beeldend. Op integere en menselijke wijze beschrijft Slotboom de sfeer en de zowel vreselijke als hoopgevende  gebeurtenissen in Abbekerk en omgeving. Er ontstaat een duidelijk, aangenaam ongecompliceerd beeld. Het spel van de schrijver met de tijd rond de verteller en de jongen is ingenieus.

Over de Tweede Wereldoorlog zijn talloze boeken verschenen, waaronder vele romans. “De tijd voorbij” is een opmerkelijk boek in die reeks door de mengeling van diverse feiten op microniveau in een dorpje en lichte fictie. Het is wellicht even wennen aan de soms bijna staccato aandoende stijl, maar die voelt al snel weldadig aan.

“De tijd voorbij” is een zeer goed boek en krijgt vier tijdloze sterren.